Thrips Feromon Kapsülü (Trips Feromonu), tarım ve sera yetiştiriciliğinde özellikle trips (Thrips) zararlısıyla (Frankliniella occidentalis, Thrips tabaci vb.) biyoteknik mücadelede kullanılan, çevre dostu ve etkili bir çekici üründür. Bu ürün, dişi tripslerin salgıladığı agregasyon (toplanma) veya cinsel feromonu taklit eden sentetik bir kapsül (septa/lure) formundadır. Erkek ve dişi yetişkin tripsleri güçlü şekilde çeker, onları yapışkan tuzaklara yönlendirir ve üremeyi engelleyerek popülasyonu baskılar. Genellikle tekli veya 10'lu paketlerde satılır, etki süresi 6-8 hafta (bazı ürünlerde 45 gün) olup, feromon yavaş salınım teknolojisiyle uzun süre aktif kalır. Kimyasal içermemesi sayesinde organik tarım standartlarına uygundur, yararlı böceklere (arı, uğur böceği, Orius vb.) zarar vermez ve entegre zararlı yönetimi (IPM) programlarının temel bileşenlerinden biridir. En iyi sonuç için mavi yapışkan plaka tuzaklarla (25x40 cm önerilir) kombine edilir.

Neden Kullanılmalı?

Thrips feromonu, geleneksel kimyasal ilaçlara alternatif olarak üstün avantajlar sağlar. Öncelikle tamamen biyolojik ve toksik olmayan bir yöntemdir; çevreye, insan sağlığına ve ekosisteme zarar vermez, pestisit kalıntısı bırakmaz. Tripsler hızla çoğalır (26°C'de 14-18 günde döngü, dişi başına 70-300 yumurta, yılda 3-15 nesil) ve TSWV gibi virüsleri taşır; bu da yaprak deformasyonu, gümüşleşme, çiçek dökümü ve %20-50 verim kaybına yol açar. Feromon, erkekleri tuzağa çekerek üremeyi keser, popülasyonu doğrudan düşürür ve sonraki nesillerin zararını önler.

Erken tespit (monitoring) imkanı verir: Zararlıyı bitkilerde görünmeden yakalar, ilaç kullanımını %50-80 azaltır veya tamamen ortadan kaldırır. Kitlesel yakalama ile yoğunluğu baskılar, biyolojik ajanlarla (Orius laevigatus, Amblyseius swirskii) uyumludur. Ekonomik açıdan avantajlıdır; düşük maliyetli, kolay uygulanır, uzun vadede ilaç masraflarını minimize eder. Özellikle organik sertifikalı üretimde zorunlu hale gelir, hava koşullarından (UV, yağmur) etkilenmez ve tuzak etkinliğini artırır. Tripslerin gizli yaşaması nedeniyle erken müdahale zorlaşır; feromon bu sorunu çözer, ürün kalitesini ve verimini korur.

Nereden ve Nasıl Kullanılır?

Thrips feromon kapsülü, başta seralarda ve örtü altı yetiştiricilikte (domates, biber, salatalık, çilek, patlıcan, çiçekler, süs bitkileri) yoğun olarak kullanılır. Açık tarlalarda ve meyve bahçelerinde de etkili olur. En yaygın kombinasyon mavi yapışkan plaka tuzak (Blue Trap 25x40 cm) ile yapılır – feromon, tripsleri mavi renkle birlikte daha güçlü çeker.

Nasıl Kullanılır?

Feromon kapsülünü folyo ambalajından çıkarın ve yapışkan tuzağın alt kısmına (yapışkan yüzeye) doğrudan yapıştırın veya yakın bir noktaya sabitleyin (yatay konumda olsun, su birikintisi oluşmasın).

Tuzakları bitki tepesinden 20-30 cm yukarıya, yere paralel veya bitki sıraları arasına asın.

Sera girişlerine (havalandırma, kapı), bitki sıralarına eşit dağılım sağlayın; dışardan girişi engellemek için girişlere yoğun yerleştirin.

Dikimden 3 gün önce veya fide dikiminden hemen sonra yerleştirin – tripsler yumurta bırakmadan yakalanır.

Kullanım Miktarı (Sera ve Tarla İçin):

Gözlem/Monitoring amaçlı: Dekara (1000 m²) 2-4 adet feromon + eşdeğer mavi tuzak.

Kitlesel yakalama/mücadele amaçlı: Dekara 10 adet feromon + 10 adet 25x40 cm mavi yapışkan plaka (yoğunluk yüksekse artırın, 1000 m²'ye 2-5 adet feromon da önerilir).

Etki süresi dolunca (6-8 hafta) kapsülleri yenileyin, tuzaklar doluysa değiştirin.

Periyodik kontrol edin (haftada 1-2 kez), yakalanan tripsleri sayın ve kaydedin – bu veriler popülasyon takibi ve mücadele stratejisi için kullanılır. Rüzgar yönü, güneş ışığı ve bitki yoğunluğunu dikkate alın. Özellikle Akdeniz Bölgesi (Antalya, Mersin vb.) gibi subtropikal iklimlerde, trips yoğunluğunun yüksek olduğu alanlarda vazgeçilmezdir. Biyolojik mücadele (doğal düşman salımı) ile kombine edildiğinde en yüksek verim alınır.