Tuta Feromon Tuzak (Tuta Absoluta Feromon Kapsülü), tarım ve sera yetiştiriciliğinde özellikle domates güvesi (Tuta absoluta) ile biyoteknik mücadelede kullanılan, çevre dostu ve son derece etkili bir çekici üründür. Bu ürün, dişi Tuta kelebeğinin salgıladığı cinsel feromonu (seks feromonu) taklit eden sentetik bir kapsül (lure/septa) formundadır. Erkek Tuta kelebeklerini güçlü şekilde çeker, onları tuzağa yönlendirir ve çiftleşmeyi engelleyerek popülasyonu baskılar, üremeyi azaltır. Genellikle tekli, 2'li, 4'lü veya 5'li paketlerde satılır, etki süresi 6-8 hafta (bazı ürünlerde 2-2.5 ay) olup, yavaş salınım teknolojisiyle uzun süre aktif kalır. Kimyasal içermemesi sayesinde organik tarım standartlarına tamamen uygundur, yararlı böceklere (arı, uğur böceği vb.) zarar vermez ve entegre zararlı yönetimi (IPM) programlarının temel bileşenlerinden biridir. En iyi sonuç için su tuzağı, delta tipi tuzak veya siyah/yapışkan plaka tuzak ile kombine edilir.

Neden Kullanılmalı?

Tuta feromon tuzak, kimyasal ilaçlara alternatif olarak üstün avantajlar sağlar. Tamamen biyolojik ve toksik olmayan bir yöntemdir; çevreye, insan sağlığına ve ekosisteme zarar vermez, pestisit kalıntısı bırakmaz. Tuta absoluta, domates, patlıcan ve biberde yaprak, sap, çiçek ve meyvelerde galeriler açarak %100'e varan ürün kaybına yol açabilir; bir dişi kelebek 120-260 yumurta bırakır ve yılda birden fazla nesil üretir. Feromon, erkekleri tuzağa çekerek üremeyi keser, popülasyonu doğrudan düşürür ve larvaların (zarar veren aşama) sayısını azaltır.

Erken tespit (monitoring) imkanı verir: Zararlıyı bitkilerde görünmeden yakalar, ilaç kullanımını %50-80 azaltır veya ortadan kaldırır. Kitlesel yakalama ile yoğunluğu baskılar, meyve çürümesi, yaprak delinmesi ve verim kaybını minimuma indirir (verim artışı %30-70 mümkün). Ekonomik açıdan avantajlıdır; düşük maliyetli, kolay uygulanır, uzun vadede ilaç masraflarını büyük ölçüde düşürür. Özellikle organik sertifikalı üretimde zorunlu hale gelir, hava koşullarından (UV, yağmur) etkilenmez ve tuzak etkinliğini artırır. Tuta'nın gizli larval yaşamı nedeniyle erken müdahale zorlaşır; feromon bu sorunu çözer, ürün kalitesini ve verimini korur.

Nereden ve Nasıl Kullanılır?

Tuta feromon kapsülü, başta seralarda ve örtü altı yetiştiricilikte (domates, patlıcan, biber gibi sebzeler) yoğun olarak kullanılır. Açık tarlalarda ve büyük tarım alanlarında da etkili olur. En yaygın kombinasyon su tuzağı, delta tuzak veya siyah yapışkan plaka tuzak ile yapılır – feromon, erkek kelebekleri tuzağa çeker ve yakalanmalarını sağlar.

Nasıl Kullanılır?

Feromon kapsülünü alüminyum folyo ambalajından çıkarın ve tuzağın merkezine (su tuzağında sepet/kapak içine, delta tuzakta yapışkan tablanın yakınına, siyah plakada yapışkan yüzeye) sabitleyin.

Tuzakları bitki tepesinden 40-50 cm yüksekliğe (yerden paralel veya asılı) yerleştirin; bitki sıraları arasına eşit dağılım sağlayın.

Sera girişlerine (havalandırma, kapı), bitki sıralarına yoğun konumlandırın; dışardan girişi engellemek için girişlere daha fazla tuzak koyun.

Dikimden 3 gün önce veya fide dikiminden hemen sonra yerleştirin – kelebekler yumurta bırakmadan yakalanır.

Kullanım Miktarı (Sera ve Tarla İçin):

Gözlem/Monitoring amaçlı: Dekara (1000 m²) 2 adet feromon + eşdeğer tuzak (bazı kaynaklarda 3 dekara 1 adet).

Kitlesel yakalama/mücadele amaçlı: Dekara 2-5 adet (yoğunluk yüksekse 4-10 adet'e kadar artırın; su tuzağı için 20-40/ha önerilir).

Etki süresi dolunca (6-8 hafta) kapsülleri yenileyin, tuzaklar doluysa (su tuzağında su seviyesi kontrolü, yapışkanda %70-80 doluluk) değiştirin.

Periyodik kontrol edin (haftada 1-2 kez), yakalanan kelebekleri sayın ve kaydedin – bu veriler popülasyon takibi ve mücadele stratejisi için kullanılır. Rüzgar yönü, güneş ışığı ve bitki yoğunluğunu dikkate alın. Özellikle Antalya, Mersin gibi Akdeniz Bölgesi subtropikal iklimlerde, Tuta yoğunluğunun yüksek olduğu alanlarda vazgeçilmezdir. Biyolojik mücadele (doğal düşman salımı) ile kombine edildiğinde en yüksek verim alınır.